امروزه جدیدترین و پیشرفته ترین جراحی سنگ های کلیه، روشی است به نام RIRS  (Retrograde intra renal surgery)یا همان ریرس. این روش حدود 6-5 سال است که در کشور ما انجام می گردد. مراکز و پزشکان متخصصی که این جراحی را انجام می دهند، در کشور ما انگشت شمار هستند. این عمل در دنیا از بهترین روش های جراحی محسوب می شود. در کشورهای دیگر، این عمل به صورت روتین انجام می شود ولی در کشور ما به دلیل مشکلات تحریمی و اقتصادی کمتر انجام می شود ولی به تدریج افزایش می یابد. این جراحی برای تمام سنگ های سیستم ادراری قابل انجام است از سنگ های کوچک گیرافتاذه در حالب تا سنگ های خیلی بزرگ داخل کلیه. برای سنگ های کوچک حالب از روش های ارزان تر و در دسترس تری مانندTUL  (Transurethral lithotripsy) استفاده می شود که در تمام بیمارستان ها و حتی مراکز جراحی محدود قابل انجام است اما برای سنگ های خیلی بزرگ داخل کلیه مانند سنگ شاخ گوزنی هم به دلیل اینکه روش ریرس هزینه ی بالایی دارد و در چند مرحله باید انجام شود از روش PCNL که در بیشتر مراکز در دسترس و قابل انجام است. برای سنگ های بالاتر از 7-6 میلی متر در قسمت ابتدایی حالب و سنگ های 3-2.5 سانتی متری داخل کلیه، بهترین و ایمن ترین روش که در حال حاضر در دنیا وجود دارد و در مرکز بیمارستان عرفان نیایش هم توسط اینجانب دکتر مجتبی عاملی فوق تخصص اندواورولوژی انجام می شود، جراحی ریرس یا RIRS می باشد. در این روش از داخل مجرا وارد مثانه و از آنجا وارد حالب کلیه مورد نظر می شوند. در آن ناحیه، سنگ به وسیله ی لیزر که فیبر لیزر هولمیومیگ با فیبر های لیزری 200، 300 و یا 500 هست، به صورت میکرومتری کامل پودر می شود. این روش به وسیله ی یورتروسکوپ فلکسیبل انجام می شود که این وسیله، بسیار گران قیمت است و کار کردن با آن دشوار است به علت وضعیت هماهنگی عصب و عضله ای که نیاز است و جراح باید مهارت لازم را داشته باشد تا بتواند با این وسیله، کار انجام دهد. از بین فوق تخصص های جراحی کلیه، فوق تخصص های اندواورولوژی و از بین آنها فقط 10 نفر هستند که مهارت کافی و توانایی انجام کار کردن با این دستگاه را داشته باشند.

با این دستگاه می توان به تمام حفرات ریز و درشت کلیه نفوذ کرد و اگر حفره ای سوراخ تنگ داشته باشد، سوراخ گشاد شده و سنگ به راحتی در تیررس دید جراح قرار گرفته و به وسیله ی فیبر لیزر پودر می شود. تفاوت این روش با سنگ شکنی برون اندامی در این است که در روش برون اندامی، بیمار قطعات 4-3 میلی متری را باید خودش دفع کند ولی در روش ریرس، سنگ به پودر تبدیل می شود و دفع این پودر ها به راحتی از داخل حالب اتفاق می افتد و عمده ی سنگ، همان لحظه ی عمل و با مایع شست و شویی که وارد کلیه شده، خارج می گردد و نیازی به دفع آن توسط خود بیمار نیست.

برای درمان سنگ های بزرگتر از 7-6 میلی متر در داخل کلیه تا یک سانتی متر که مقاوم به سنگ شکنی برون اندامی بودند، بهترین روش درمان در حال حاضر در تمام دنیا، روش ریرس است. سنگ بالای 6-5 میلی متری در کالیس تحتانی کلیه، نیازمند ریرس هستند و سنگ های بزرگتر از یک، دو و حتی سه سانتی متری، کالیس ها و لگنچه کلیه به خوبی با این روش درمانی جراحی می شوند. در حال حاضر تقریبا به صورت انحصاری در مرکز درمانی بیمارستان عرفان نیایش، این جراحی قابل انجام است و به وسیله ی این روش، می توان بسیاری از بیماران را از جراحی های باز سنگ کلیه و حتی سوراخ کردن از پهلو (PCNL) و خونریزی های زیاد و عفونت ها نجات دهیم. عمل جراحی ریرس روشی است که بسیار قابل توصیه می باشد.

از نظر اثربخشی در این روش، جنس سنگ تاثیری در مقاومت سنگ در برابر لیزر ندارد. لیزر تقریبا می تواند تمام سنگ ها را بشکند و پودر کند و هیچ سنگی توان مقاومت در برابر آن را ندارد در حالی که سنگ های سفت کلسیم اگزالات مونو هیدرات و سنگ های سیستیینی به سنگ شکنی های برون اندامی پاسخ نمی دهند و تنها راه نجات بیمار اگر تمایلی به سوراخ شدن از پهلو (PCNL) یا جراحی باز نداشته باشد، روش ریرس بهترین گزینه می باشد. از مزایای این روش، این است که علاوه بر اینکه بدن بیمار سوراخ نمی شود، تقریبا هیچ سنگی توانایی مقاومت در برابر لیزر را ندارد و کامل خرد می شود. از مزایای دیگر ریرس این است که به طور همزمان می توان سنگ ها را از مثانه به انتهای تحتانی و فوقانی حالب، لگنچه ی کلیه و تمامی کالیس ها و حتی کوچک ترین سنگ در یک کالیس دورافتاده باشد را در همان مرحله عمل، سنگ خارج می شود. در روش های دیگر مثل PCNL و سنگ شکنی برون اندامی به علت محدودیت هایی که وجود دارد، مثلا در PCNL که از کالیس تحتانی وارد کلیه می شویم و نهایتا کالیس تحتانی و لگنچه را می توان سنگ ها را خارج کرد یا در سنگ شکنی برون اندامی، سنگ های تمام کالیس ها در یک روز شکسته نمی شود زیرا خونریزی های شدید و تب ایجاد می کند و باعث می شود تمام سنگ ها در یک مرحله شکسته نشود اما خوشبختانه در روش ریرس، سنگ های داخل مثانه تا حالب و تمام کالیس ها را در یک مرحله می توان شکست و حتی برای سنگ های کوچک 5 میلی متری که در کالیس دیگری قرار دارد به راحتی وارد آن شده بدون اینکه عمل دیگری انجام داد.

یکی از مهم ترین مزایا ی روش ریرس این است که بیمارانی که دارو های ضد انعقاد و رقیق کننده خون مثل آسپرین، وارفارین و پلاویکس مصرف می کنند و به هیچ عنوان برای اعمال جراحی نمی توانند این داروها را قطع کنند، بدون قطع کردن دارو می توانند این عمل را بدون کوچک ترین خونریزی انجام دهند و هیچ گاه نیازمند تزریق خون نمی شوند و خطرات خونریزی بسیار کم است حتی اگر کالیسی دهانه ی تنگی داشته باشد، در همان مرحله با احتیاط دهانه ی کالیس را برش داده و به سنگ رسیده بدون اینکه خونریزی شدیدی رخ دهد. این روش جراحی هم با بی حسی نخاعی و هم بیهوشی عمومی قابل انجام است. گاهی بیمار به دلایل مختلفی امکان بیهوشی عمومی ندارند که می توان از کمر بی حس کرد و بعضی هم امکان بی حسی نخاعی را ندارند که با بیهوشی عمومی جراحی شوند. خطرات این عمل مثل سایر عمل ها است مثل خطرات ناشی از بیهوشی و مختصری خونریزی. تنها عارضه ای که باید به آن توجه شود، عفونت ادراری است که توسط جراحان باتجربه قبل از عمل آنتی بیوتیک وسیع الطیف داده می شود، آزمایش کشت ادرار انجام می شود و بعد از عمل هم آنتی بیوتیک با دوز بالا داده می شود و خوشبختانه موارد عفونت در این بیماری، بسیار کم است. غیر از احتمال بسیار پایین عفونت به دنبال این جراحی، واقعا عارضه ی دیگری وجود ندارد فقط گاهی بعضی بیمارانی که تنگی حالب دارند، امکان وارد شدن دستگاه پایین می آید و وسیله ای به نام دبل جی برای بیمار تعبیه می شود که یک ماه پس از تعبیه ی دبل جی مجددا جهت خروج سنگ اقدام خواهد شد. درصد خیلی پایینی هستند که این تنگی حالب را داشته باشند و 99% بیماران مشکلی جهت انجام عمل ریرس نخواهند داشت و چون قطعات سنگ، خیلی ریز و در حد پودر می شود، بیماران به راحتی می توانند بعد از عمل سنگ ها را دفع کنند و مشکلی پیش نمی آید.

مجموعا وقتی فواید و مضرات این عمل را کنار هم قرار دهیم، برتری غالب با این عمل جراحی است اما متاسفانه چون این عمل جراحی، شناخته شده نیست و بیماران اطلاع از این روش جراحی ندارند و فقط آشنا با همان روش های سنتی جراحی هستند، به دنبال عمل های سنتی می روند. بسیاری از همکاران اورولوژیست حتی فوق تخصص ها، از انجام این عمل در ایران اطلاع ندارند. برای اینکه عمل جراحی ریرس، عمومیت پیدا کند، زمان زیادی لازم است. بسیاری از بیماران از عمل ریرس و فواید بالای آن، آگاهی ندارند و باید اطلاع رسانی انجام شود که چنین عمل جراحی کم خطری وجود دارد که بسیار کمک کننده است. هنوز بسیاری از مراکز درمانی از وجود این عمل جراحی، آگاهی ندارند و متاسفانه برای سنگ های کلیه بیماران را برای جراحی های باز و جراحی سوراخ از پهلو (PCNL) ارجاع می دهند پس باید این روش جراحی مدرن در بین همکاران و تمام مردم اطلاع رسانی شود تا بیماران بیشتری بتوانند از فواید عمل جراحی ریرس بهره ببرند به خصوص بیماران قلبی که داروی ضدانعقاد مصرف می کنند و به حفظ جان بیمار و سلامت آنها کمک کرد و در راه سلامت جامعه قدم برداشت.