جوش های مقعدی و نحوه درمان آن در مردان و زنان

جوش ها، برجستگی هایی هستند که در نقاط مختلف بدن مانند صورت، پشت، دستگاه تناسلی و حتی مقعد دیده می شوند. دلایل مختلفی باعث بسته شدن منافذ پوست می شوند که همین مورد باعث ایجاد جوش های مقعدی می شود. این جوش ها می توانند در داخل یا خارج مقعد ایجاد شوند. در ابتدا بیمار با رعایت بهداشت و برخی مراقبت های خانگی می تواند باعث بهبودی آن ها شود اما بعضی اوقات این روش ها پاسخگو نیست و نیاز به مصرف دارو است. در این هنگام بیمار باید حتما به پزشک مراجعه کند و از داروهای تجویز شده برای بهبود شرایط خود استفاده کند. برخی شرایط دیگر مانند هموروئید، آبسه های مقعدی و فیستول، سرطان مقعد، کیست های مویی، تبخال مقعدی و زگیل مقعدی وجود دارند که توده هایی ایجاد می کنند که ممکن است با جوش های مقعدی اشتباه گرفته شوند پس مراجعه به پزشک در این شرایط ضروری است. در این مقاله از دکتر اورولوژی به سوالات زیر درباره ی جوش های مقعدی پاسخ خواهیم داد.
• جوش مقعدی چیست؟
• علل ایجاد جوش مقعدی چیست؟
• درمان آن چگونه انجام می شود؟
• تشخیص افتراقی های جوش مقعدی چیست؟

جوش مقعدی چیست؟

به برخی برآمدگی های ایجاد شده در ناحیه مقعد، جوش مقعدی گفته می شود. مقعد در انتهای دستگاه گوارش قرار دارد و مدفوع از طریق آن از بدن خارج می شود. برآمدگی های ایجاد شده در ناحیه مقعد می توانند عفونی، خوش خیم (غیر سرطانی) و بدخیم (سرطانی) باشند. عوامل مختلفی از قبیل ژنتیک فرد، ویروس ها و یا فشار می توانند آن ها را به وجود آورند. جوش های مقعدی دردناک نیستند اما دفع مدفوع باعث تحریک شدن آن ها می شود‌‌. فهمیدن علت اصلی تشکیل آن ها باعث می شود که پزشک از بهترین راه برای درمان آن ها استفاده کند.
جوش های مقعدی شبیه جوش های دیگری که در بقیه نقاط بدن ایجاد می شوند هستند. این جوش ها می توانند در اشکال پاپول، پوسچول و ندول مشاهده شوند. همچنین ممکن این جوش ها سرسیاه یا سرسفید باشند. جوش های سرسفید، برآمدگی هایی همرنگ پوست یا کمی روشن تر از آن هستند و زمانی به وجود می آیند که باکتری ها باعث بسته شدن منافذ پوست شوند. اگر جوش ها با چرک پر شده باشند، پوسچول نام دارند. بررسی دقیق برآمدگی های روی مقعد می تواند به پزشک در زمینه ی اطلاع از علل ایجاد کننده آن کمک بزرگی بکند. همچنین ممکن است این جوش ها، نشانه ای از یک بیماری خاص باشند که با معاینه و بررسی بیشتر تشخیص داده می شوند.
سخت یا نرم بودن جوش ها، دردناک بودن یا بدون درد بودن و رشد آن ها در قسمت داخلی یا خارجی مقعد از ویژگی های مهمی هستند که نیاز به بررسی دارند.
برجستگی هایی بر روی پوست که نرم هستند معمولا از نوع خوش خیم اند. نوعی برآمدگی که به شکل ناگهانی در طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت ایجاد می شود و دردناک است، غالبا به نفع عفونت و یا آسیب است.
برجستگی های سفت می توانند اشکال منظمی مانند دایره و … داشته باشند و یا نامنظم باشند. باور عموم افراد بر این است که برآمدگی های سخت با سرطان در ارتباط اند اما در حقیقت می توانند خوش خیم و بی ضرر باشند.
دردناک بودن یا نبودن این برآمدگی های ایجاد شده در ناحیه مقعد بر اساس میزان تحمل درد هر فرد متفاوت است. برای همین پزشک برای تشخیص بهتر، چندین سوال در این زمینه مطرح می کند. برخی از این سوالات عبارتند از: چه مدت است که فرد دچار درد در ناحیه این برآمدگی شده است؟ به درد خود از یک تا ده چه نمره ای می دهد؟ درد متداوم است یا قطع و وصل می شود؟ آیا محرکی مثل نشستن طولانی مدت و یا حرکات روده باعث تشدید درد می شود؟ هر مرحله درد چقدر طول می کشد؟
همچنین ماهیت درد بیمار هم مهم است (درد شارپ، ضربان دار و …).
این جوش ها می توانند در داخل و یا خارج مقعد رشد کنند. گاهی اوقات ممکن است علیرغم این که جوش در داخل مقعد وجود دارد، بیمار در بیرون مقعد احساس درد داشته باشد. جوش های خارجی قابل مشاهده هستند و در معاینه نیز قابل لمس هستند اما جوش های داخلی این گونه نیستند.

علل ایجاد جوش مقعدی چیست؟

زمانی که منافذ بسته می شوند، جوش ها ایجاد می شوند. منافذ، سوراخ های کوچکی بر روی پوست هستند که به یک فولیکول در سطح زیرین خود راه دارند. یک فولیکول متشکل از یک مو و غده چربی است. این چربی باعث می شود پوست فرد نرم باشد و همچنین در حذف سلول های مرده نقش دارد.
گاهی اوقات غدد چربی بیش از حد فعالیت می کنند و حجم زیادی سبوم تولید کنند که همین موضوع باعث بسته شدن منافذ پوست می شود. علل مختلفی باعث افزایش بیش از حد فعالیت این غدد چربی می شود که در ادامه به آن ها اشاره خواهد شد.
یکی از این علل، تعریق و رطوبت بدن است که بر روی پوست باقی می ماند و در ناحیه مقعد می تواند باعث تشکیل جوش های مقعدی شود.
مقعد محل خروج مدفوع از رکتوم است پس باکتری های زیادی در این محل یافت می شوند. برقراری رابطه جنسی مقعدی هم می تواند باعث افزایش باکتری ها در این ناحیه شود. ممکن است دستگاه ایمنی بدن ما، با افزایش فعالیت غدد چربی به دفاع از بدن در مقابل این باکتری ها بپردازد که همین موضوع باعث ایجاد جوش های مقعدی می شود.
تغییر در میزان هورمون های بدن در طول بلوغ، قاعدگی، بارداری و شرایط استرس آور باعث افزایش فعالیت غدد چربی می شود.
برخی از افراد به شکل ژنتیکی و با سابقه خانوادگی مثبت دچار جوش و آکنه می شوند.
تحریک پوست به دنبال نشستن طولانی مدت و پوشیدن لباس های تنگ و عرق کرده هم می تواند باعث ایجاد جوش های مقعدی شود.
عدم رعایت بهداشت و تمیز نگه داشتن مقعد نیز در ایجاد جوش های مقعدی نقش دارد.
رژیم غذایی افراد هم بر روی این موضوع اثر دارد.

درمان آن چگونه انجام می شود؟

اگر فردی احساس کرد که یک برآمدگی در ناحیه مقعدش به وجود آمده است باید سریعا به پزشک مراجعه کند. در صورتی که جوش مقعدی وی تشخیص داده شد، تحت هیچ شرایطی نباید آن را فشار دهد و برای کندن آن تلاش نکند (برخی از جوش های مقعدی ممکن است به داروهای بدون نسخه (OTC) جواب بدهند و با گذشت زمان بهبود یابند. در صورتی که جوش ها برطرف نشوند، فرد باید از داروهای دیگری استفاده کند).
انجام برخی کارها و اعمال برخی مراقبت ها در بهبود شرایط نقش دارند. این کارها عبارتند از:
بیمار بعد از هر بار اجابت مزاج خود را به طور کامل بشوید. در هنگام حمام کردن، مقعد و باسن خود را به طور کامل با آب و صابون تمیز کند. لباس زیر خیس و یا مایو را هر چه زودتر دربیاورد و همچنین لباس زیر نخی تمیز بپوشد که باعث تهویه ی مناسب هوا می شود.
همچنین برخی از داروها هم در کوچک شدن و از بین رفتن جوش های مقعدی نقش دارند که عبارتند از:
رتینوئیدهای خوراکی مانند آسیترتین که از ویتامین A تشکیل شده اند. از این ها در درمان پسوریازیس هم استفاده می شود.
بنزوئیل پر اکسید که باکتری های ایجاد کننده جوش های مقعدی را از بین می برد. این دارو به شکل پماد و کرم موجود است. بیمار برای استفاده از این دارو حتما باید با پزشک خود مشورت کند تا مطمئن شود مصرف آن در ناحیه مقعد بی خطر است.
سالیسیلیک اسید که برای درمان آکنه، زگیل، پسوریازیس و دیگر بیماری های پوستی استفاده می شود و به شکل های صابون، پماد و کرم وجود دارد. سالیسیلیک اسید برای درمان جوش های خارج مقعدی استفاده می شود اما در درمان جوش های داخل مقعدی کاربردی ندارد. اشکال ضعیف تر آن را می توان بدون نسخه تهیه کرد اما برای تهیه ی دوزهای قوی آن نیاز به نسخه است.

تشخیص افتراقی های جوش مقعدی چیست؟

تشخیص افتراقی های گوناگونی برای جوش های مقعدی وجود دارد.
یکی از آن ها آبسه های مقعدی هستند. آبسه مقعدی نوعی عفونت حاد است که علت آن مسدود شدن غده ی مقعدی است و باعث جمع شدن چرک در لایه های عمیق پوست می شود. بیمارانی که آبسه مقعدی را تجربه کرده اند، از درد بسیار زیاد آن شکایت دارند. معمولا محل ایجاد آبسه دچار قرمزی می شود. تب، تورم، خونریزی مقعدی، به سختی ادرار کردن و ادرار کردن همراه با درد از دیگر علائم آبسه مقعدی هستند. آبسه مقعدی نیاز به تخلیه فوری و استفاده از آنتی بیوتیک دارد. ممکن است یک آبسه مقعدی باعث ایجاد فیستول شود. فیستول شبیه یک تونل است که در زیر پوست ایجاد می شود و باعث اتصال غده مسدود شده در مقعد به آبسه می شود. اگر بیمار در گذشته یک آبسه مقعدی داشته که آن را تخلیه کرده است، احتمال ایجاد فیستول در او وجود دارد. فیستول با علائمی مانند درد، خونریزی و تحریک پوست اطراف مقعد همراه است. اما جوش مقعدی، سطحی است و هنگامی ایجاد می شود که منافذ پوست به علت تجمع سبوم، سلول های مرده و یا باکتری ها مسدود می شوند‌. جوش های مقعدی برخلاف آبسه های مقعدی نیاز به درمان های سنگین مانند جراحی ندارند، با مراقبت های خانگی بهبود می یابند و گاهی نیاز به درمان دارویی دارند.
سرطان مقعد یکی دیگر از تشخیص های افتراقی است. رشد سلول های سرطانی در ناحیه مقعد باعث ایجاد آن می شود. معمولا یک عفونت HPV قبلی این را ایجاد می کند. علائم آن درد و فشار در ناحیه مقعد، خارش یا ترشح از مقعد، خونریزی مقعد، ایجاد تغییر در حرکات روده و ایجاد توده در ناحیه مقعد است. سرطان مقعد استیج های مختلفی دارد. هر چه استیج آن بالاتر برود، تومور بزرگ تر و پیشرفته تر است.
تشخیص افتراقی بعدی، هموروئید یا بواسیر است. هموروئید، ورید متورمی دقیقا در زیر پوست مقعد است. در این افراد علل مختلفی از قبیل فشار آوردن در هنگام اجابت مزاج، ابتلا به اسهال یا یبوست مزمن، چاقی، بارداری و … باعث تورم و احساس ناراحتی در ناحیه مقعد می شوند و هموروئید را ایجاد می کنند. اگر فرد در برآمدگی ایجاد شده در ناحیه مقعدش احساس درد داشته باشد، ممکن است آن ضایعه، هموروئید باشد. گاهی اوقات ممکن است هموروئید دچار خونریزی شود و فرد، خون قرمز روشن دفع کند. همچنین خارش و درد در ناحیه مقعد و بیرون زدن پوست هنگام اجابت مزاج از علائم دیگر هموروئید هستند.
کیست های پیلونیدال یا مویی، عفونت فولیکول های مو هستند که در ابعاد گوناگونی وجود دارند اما تفاوت آن ها با جوش های مقعدی در این است که جوش های مقعدی در داخل و یا اطراف مقعد ایجاد می شوند ولی کیست های مویی در بالا یا اطراف شکاف باسن (اطراف دنبالچه) ایجاد می شوند. احتمال ایجاد این کیست های مویی در مردان بیشتر از زنان است. پوست در محل این کیست ها، ملتهب و حساس است.
بیماری های مقاربتی مختلف نیز ممکن است باعث ایجاد برآمدگی هایی در ناحیه مقعد شوند. یکی از این بیماری های مقاربتی، تبخال تناسلی است. تبخال تناسلی نوعی برآمدگی شبیه جوش است که در ناحیه مقعد و تناسلی توسط ویروس هرپس سیمپلکس (HSV) ایجاد می شود و با علائمی مانند تب و لرز و تورم غدد لنفاوی همراه است. تبخال تناسلی با بیش از یکی دو عدد برآمدگی خود را نشان می دهد. بیماری مقاربتی بعدی نیز زگیل مقعدی است. زگیل مقعدی توسط ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ایجاد می شود و همانند جوش های مقعدی می تواند در داخل و یا اطراف مقعد مشاهده شود. ابعاد آن ها کوچک است اما می توانند رشد کنند و بزرگ شوند. زگیل های مقعدی معمولا حالت گوشتی دارند اما جوش های مقعدی قرمز و ملتهب اند و ممکن است پر از چرک باشند.
لازم است برای تشخیص دقیق جوش های مقعدی به پزشک مراجعه کنید زیرا تشخیص اشتباه و درمان نامناسب جوش مقعدی باعث ایجاد عوارض جانبی می شود.