پماد کلوتریمازول چیست؟ کلوتریمازول ۱ درصد برای عفونت مقعد

در این مقاله از دکتر اورولوژی ابتدا به بررسی کامل مکانیسم عمل پماد کلوتریمازول پرداخته ایم. سپس نحوه ی مصرف، تداخلات و عوارض جانبی آن را بررسی کرده ایم. در انتها نیز به بررسی نقش پماد کلوتریمازول در درمان عفونت مقعد پرداخته ایم. پس با ما همراه باشید تا سوالات زیر را پاسخ دهیم.
• داروی کلوتریمازول چیست؟
• مکانیسم عمل کلوتریمازول چگونه است؟
• نحوه ی مصرف پماد کلوتریمازول چگونه است؟
• در صورت فراموش کردن یک دوز، چه باید کرد؟
• چه مواردی با این دارو تداخل دارد؟
• در هنگام مصرف کلوتریمازول چه نکاتی را باید رعایت کرد؟
• عوارض جانبی آن چیست؟
• شرایط نگهداری پماد کلوتریمازول چگونه است؟
• نقش پماد کلوتریمازول ۱ درصد در درمان عفونت مقعد چیست؟

داروی کلوتریمازول چیست؟

کلوتریمازول یک داروی ضد قارچ آزولی است که برای درمان انواع مختلف عفونت های قارچی استفاده می شود و از رشد قارچ ها جلوگیری می کند. کلوتریمازول با نام های میسلکس و لوتریمین AF نیز شناخته می شود. این دارو به اشکال مختلف کرم، پماد، لوسیون، محلول و قرص واژینال وجود دارد و برای درمان عفونت های پوستی مانند پای ورزشکاران، تینه آ کروریس، درماتوفیتوزیس، تینه آ ورسیکالر و دیگر عفونت های قارچی پوست مانند کاندیدیا مورد استفاده قرار می گیرد. شکل مصرفی داروی کلوتریمازول با توجه به عفونتی که بیمار را درگیر کرده است، انتخاب می شود.
بیمار قبل از مصرف کلوتریمازول باید شرایط خاص خود را از قبیل حساسیت و آلرژی نسبت به داروی کلوتریمازول یا هر داروی ضد قارچ، بارداری و شیردهی با پزشک در میان بگذارد.
پای ورزشکار یا athlete’s foot یک عفونت قارچی شایع است که بر روی پاها ایجاد می شود و با درد، سوزش و خارش همراه است. این بیماری می تواند در هر فردی دیده شود و حتما نیازی نیست که بیمار ورزشکار باشد. در هر رده سنی می تواند مشاهده شود اما اغلب اوقات در بین انگشتان پای ورزشکاران دیده می شود. قارچ ها در محیط های گرم، بسته و مرطوب رشد می کنند و از کراتین و پروتئین موجود در مو، ناخن و پوست بدن تغذیه می کنند.
پا برهنه راه رفتن در مکان های عمومی مانند رختکن ها، استخر، سونا و حمام های عمومی و همچنین پوشیدن کفش های بسته برای تایم طولانی و عرق کردن پاها از عوامل ابتلا به این بیماری قارچی هستند. استفاده از کفش، لباس و ملحفه مشترک با فرد بیمار نیز یکی از علل ابتلا محسوب می شود. داشتن بیماری زمینه ای مانند دیابت و زخم باز روی پا احتمال ابتلا را بالاتر می برد.
درماتوفیت ها نیز قارچ هایی هستند که مکان هایی مانند پاها، کشاله ران و زیر بغل را درگیر می کنند. این قارچ از طریق تماس پوستی منتقل می شود.

مکانیسم عمل کلوتریمازول چگونه است؟

ارگوسترول در غشای سلولی قارچ ها عملکردی مشابه کلسترول در غشای سلولی انسان ها دارد. ارگوسترول در حفظ یکپارچگی و سیالیت غشای سلولی قارچ نقش دارد. کلوتریمازول با اختلال در سنتز ارگوسترول، ساختار قارچ را به هم می زند، یکپارچگی سلول را از بین می برد و عملکرد آن را به خطر می اندازد (به همین خاطر ارگوسترول یک هدف مناسب برای داروهای ضد قارچی است).
کلوتریمازول دارویی از رده ی آزول ها است که آنزیم لانوسترول ۱۴ آلفا دمتیلاز را مهار می کند. این آنزیم نقش مهمی در سنتز ارگوسترول دارد. کلوتریمازول به این آنزیم متصل می شود و مانع تبدیل لانوسترول به ارگوسترول می شود.
کاهش‌ ارگوسترول و افزایش لانوسترول و مواد سمی در سلول قارچ اثرات مضری برای آن دارد. یکی از این اثرات، افزایش نفوذپذیری غشای آن است. هنگامی که نفوذپذیری غشا زیاد می شود، مواد ضروری سلول قارچ به بیرون نشت پیدا می کنند. اختلال در یکپارچگی غشای سلول روی عملکرد آنزیم های قارچ و گیرنده های متصل به غشای آن اثر می گذارد و از انجام فعالیت های حیاتی سلول مانند جذب کردن مواد مغذی، تنظیم یون ها و … ممانعت می کند. در نهایت همه ی این اتفاقات باعث مرگ سلول قارچ می شود‌.
نحوه ی مصرف پماد کلوتریمازول چگونه است؟
پماد کلوتریمازول برای استعمال خارجی است پس توجه داشته باشید آن را اشتباها به صورت خوراکی مصرف نکنید. مراقب باشید که این دارو وارد چشم شما نشود (اگر به اشتباه پماد وارد چشم شما شد، آن را با آب خنک بشویید). بر روی بسته بندی دارو و نسخه پزشک، نحوه صحیح استفاده از آن نوشته شده است پس قبل از شروع مصرف آن را به دقت بخوانید و به طور کامل انجام دهید.
قبل از استفاده از آن دست های خود را به طور کامل بشویید. همچنین پس از مصرف آن هم دست های خود را بشویید (در صورتی که پماد کلوتریمازول را برای درمان عفونت های قارچی دست و ناخن استفاده می کنید، فقط قبل از استفاده از آن دست های خود را بشویید). قبل از استفاده، پوست ناحیه تحت درمان را تمیز و کاملا خشک کنید. یک لایه ی نازک از پماد را بر روی محل عفونت بزنید و مقدار کمی هم در اطراف محل عفونت بمالید و سپس آن را مالش دهید. این دارو را به طور منظم مصرف کنید زیرا بیشترین تاثیرگذاری را خواهد داشت. توجه داشته باشید که پماد را بیشتر از حدی که تجویز شده است مصرف نکنید (زیرا بهبودی شما سریع تر رخ نمی دهد بلکه عوارض جانبی آن افزایش می یابد).
بعد از این که پماد را بر روی محل مورد نظر قرار دادید، روی آن را نپوشانید و یا بانداژ نکنید مگر اینکه پزشک به شما گفته باشد.
دوره ی درمان خود را حتی در صورتی که احساس بهبودی کامل می کنید، از میانه رها نکنید زیرا قطع زود هنگام دارو باعث می شود عفونت دوباره برگردد. با توجه به نظر پزشک استعمال آن را قطع کنید. این دارو معمولا دو بار در روز تجویز می شود. دوز استفاده از آن و طول درمان به نوع عفونت درگیر بستگی دارد. این دارو برای استفاده ی شخصی شماست پس تحت هیچ شرایطی آن را با دیگران به اشتراک نگذارید.
در صورتی که می خواهید این پماد را برای کودکان (خصوصا کودکان زیر ۲ سال) استفاده کنید حتما با پزشک مشورت کنید. گاهی اوقات کودکان نیاز به استفاده از پماد کلوتریمازول دارند ولی رعایت کردن برخی احتیاط ها واجب است.

در صورت فراموش کردن یک دوز، چه باید کرد؟

اگر یک نوبت استفاده از این دارو را فراموش کردید، به محض اینکه به یاد آوردید، آن را مصرف کنید. در صورتی که زمان مصرف بعدی فرا رسیده بود، فقط به اندازه ی تجویز شده مصرف کنید و دوز استفاده را دو برابر نکنید.

چه مواردی با این دارو تداخل دارد؟

یکی از داروهایی که با کلوتریمازول تداخل دارد، آمفوتریسین B است. آمفوتریسین B نیز یک داروی ضد قارچ است و مصرف همزمان آن با کلوتریمازول باعث کاهش اثرگذاری می شود.
داروهای موضعی حاوی نیستاتین هم با کلوتریمازول تداخل دارند.
در صورتی که الکل یا سیگار مصرف می کنید حتما درباره مصرف کلوتریمازول با پزشک خود مشورت کنید زیرا گاهی اوقات ممکن است بین آن ها با دارو تداخل ایجاد شود.
همچنین مصرف کلوتریمازول به همراه داروهای تری مترکسات، تاکرولیموس و آلپرازولام باعث تداخل دارویی می شود.
در هنگام مراجعه به پزشک لیست کامل داروهای مصرفی خود را به اطلاع پزشک برسانید. همچنین در صورتی که از مکمل های غذایی و گیاهان دارویی استفاده می کنید به پزشک اطلاع بدهید.
توجه کنید که در صورت بروز تداخلات، خودسرانه مصرف دارو را قطع نکنید و یا دوز آن را کاهش ندهید.

در هنگام مصرف کلوتریمازول چه نکاتی را باید رعایت کرد؟

در صورتی که بعد از ۷ روز استفاده متوالی بهبودی حاصل نشد، حتما به پزشک خود مراجعه کنید. خود درمانی را بیشتر از یک هفته ادامه ندهید و حتما با پزشک مشورت کنید.
اگر برای درمان تینه آ کروریس از پماد کلوتریمازول استفاده می کنید حتما بدن خود را خشک نگه دارید. از لباس زیر های تنگ استفاده نکنید. سعی کنید لباس زیری که استفاده می کنید از جنس نایلون و مواد مصنوعی نباشد. بهتر است لباس زیر گشاد و نخی بپوشید.
اگر برای درمان پای ورزشکاران از پماد کلوتریمازول استفاده می کنید حتما بعد از حمام پاهای خود را خشک کنید (خصوصا بین انگشتان پا را) و جوراب های ساخته شده از مواد مصنوعی را استفاده نکنید. سعی کنید از جوراب نخی استفاده کنید و روزانه حداقل یک بار جوراب خود را تعویض کنید (اگر پاهای شما زیاد عرق می کنند، بیشتر از یک بار جوراب های خود را عوض کنید). همچنین سعی کنید صندل بپوشید یا کفشی بپوشید که تهویه هوای مناسبی دارد.
کلوتریمازول برای زنان باردار به عنوان یک داروی بی خطر در نظر گرفته می شود. مطالعات و تحقیقات گوناگون نشان داده اند که این دارو باعث اختلال در روند رشد جنین و زایمان نخواهد شد.
مصرف کلوتریمازول در دوران شیردهی نیز مشکلی ایجاد نمی کند زیرا از طریق شیر به کودک شیرخوار منتقل نمی شود. توجه داشته باشید، هنگامی که از پماد کلوتریمازول استفاده کرده اید کودک یا نوزاد شما در تماس با آن نواحی قرار نگیرد. پس از استفاده از پماد، در صورتی که می خواهید کودک خود را در آغوش بگیرید حتما دست های خود را بشویید.
علیرغم تمام این شرایط، در صورتی که در دوران بارداری و شیردهی می خواستید از داروی کلوتریمازول استفاده کنید حتما با پزشک خود مشورت کنید و سپس اقدام به استفاده کنید.

عوارض جانبی آن چیست؟

عوارض جانبی کلوتریمازول معمولا آن قدر شدید نیستند که برای کاهش آن ها نیازی به مراقبت های پزشکی باشد اما در صورت داشتن هرگونه عارضه آن را با پزشک خود مطرح کنید.
برخی عوارض جانبی کلوتریمازول عبارتند از:
واکنش های آلرژیک مانند خارش و کهیر، بثورات پوستی، تورم صورت و لب ها و زبان
سوزش و تحریک پوست
در صورت بروز تاول، ترشح، زخم، سرگیجه شدید و مشکلات تنفسی فورا به پزشک مراجعه کنید.

شرایط نگهداری پماد کلوتریمازول چگونه است؟

دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید.
پماد را در دمای اتاق (دمای کمتر از ۳۰ درجه) در یک مکان خشک و خنک نگه دارید و آن را در معرض نور مستقیم خورشید و حرارت نگهداری نکنید.
از یخ زدن دارو جلوگیری کنید پس آن را در فریزر نگذارید.

نقش پماد کلوتریمازول ۱ درصد در درمان عفونت مقعد چیست؟

عفونت های قارچی مانند عفونت تناسلی  در هر نقطه از بدن ممکن است رخ دهد. عفونت مخمری مقعد، نوعی عفونت قارچی در ناحیه مقعد و اطراف آن است. عفونت مخمری پوست، کاندیدیازیس نامیده می شود. در حالت طبیعی میان باکتری های پوست و مخمرها تعادل برقرار است اما در هنگام بیماری، این تعادل به هم می خورد و مخمرها بیش از حد معمول رشد می کنند و یک عفونت قارچی ایجاد می شود.
اولین علامت آن خارش شدید مقعد است. همچنین قرمزی، احساس سوزش، درد مقعد، خونریزی و ترشحات از علائم دیگر آن است. این عفونت قارچی به سادگی از مقعد به آلت تناسلی و واژن سرایت می کند.
برخی کاندیداها به طور معمول در دستگاه گوارش ما زندگی می کنند. تجمع کاندیداها در روده می تواند به سمت مقعد برود و آن را درگیر کند.
کاندیدا در محیط های گرم و مرطوب رشد می کند. همچنین پوشیدن لباس های تنگ و بهداشت ضعیف هم باعث رشد کاندیدا می شود.
مصرف آنتی بیوتیک ها، داشتن بیماری زمینه ای مانند دیابت و اضافه وزن و چاقی زمینه ابتلا به عفونت مقعد را فراهم می کند.
درمان عفونت مقعدی با داروهای ضد قارچ انجام می شود. داروهای ضدقارچی که برای درمان آن استفاده می شوند عبارتند از: میکونازول، کلوتریمازول، فلوکونازول، بوتوکونازول، ترکونازول و نیستاتین.
پس از شروع درمان عفونت مقعد، ممکن است یک تا دو هفته زمان لازم باشد تا عفونت شروع به از بین رفتن بکند. توجه داشته باشید که دوره ی درمان خود را کامل کنید تا بهترین نتیجه حاصل شود.
البته ممکن است برای درمان عفونت مقعد از درمان خانگی نیز استفاده شود اما به اندازه ی داروهای ضد قارچ مورد تایید نیستند.
تمیز و خشک نگه داشتن ناحیه مقعد نقش مهمی در درمان عفونت قارچی و جلوگیری از بازگشت دوباره آن دارد.