بیماری کلامیدیا و نحوه درمان آن

بیماری کلامیدیا یکی از بیماری های شایع منتقله جنسی است که توسط باکتری کلامیدیا تراکوماتیس ایجاد می شود. این بیماری می تواند بی علامت باقی بماند. در برخی موارد هم ممکن است علامت دار شود که در ادامه به علائم آن اشاره شده است. بهتر است فرد مبتلا هر چه سریع تر تحت درمان قرار بگیرد تا از بروز عوارض طولانی مدت آن جلوگیری شود. روش اصلی درمان آن استفاده از آنتی بیوتیک است که با کامل کردن دوره درمان، بیماری نیز به طور کامل بهبود می یابد. در این مقاله از دکتر اورولوژی سوالات زیر را به طور کامل بررسی خواهیم کرد:
• بیماری کلامیدیا چیست؟
• نحوه ی انتقال بیماری کلامیدیا چگونه است؟
• علائم این بیماری چیست؟
• بیماری کلامیدیا در گلو چگونه است؟
• علل ایجاد این بیماری چیست؟
• بیماری کلامیدیا چگونه تشخیص داده می شود؟
• درمان آن به چه صورت است؟

بیماری کلامیدیا چیست؟

کلامیدیا یک بیماری مقاربتی (STI) است که همیشه با علائم همراه نیست. اما در هر صورت اگر درمان نشود، منجر به عوارض و مشکلات جدی خواهد شد.
عامل بیماری کلامیدیا، یک باکتری است. افرادی که درگیر کلامیدیا می شوند غالبا در مراحل اولیه بیماری، علائم ظاهری ندارند. بیش از ۴۰ درصد افراد مبتلا به بیماری کلامیدیا هیچ علامتی ندارند (البته که ممکن است بعد از گذشت مدت زمانی، مشکلاتی را برای فرد ایجاد کند). علائم بیماری کلامیدیا همانند سایر بیماری های مقاربتی است. کلامیدیا بیشتر در زنان جوان دیده می شود اما به طور کلی می تواند در مردان و زنان در تمامی گروه سنی رخ بدهد.

نحوه انتقال بیماری کلامیدیا چگونه است؟

روش اصلی انتقال آن از طریق برقراری رابطه جنسی محافظت نشده و همچنین رابطه جنسی دهانی و مقعدی است. حتی لمس دستگاه تناسلی هم ممکن است باعث انتقال ویروس شود.
در صورتی که فرد زیر ۲۵ سال است، باردار است، شرکای جنسی متعدد دارد و یا قبلا هم دچار بیماری کلامیدیا شده است بیشتر در معرض ابتلا به آن قرار دارد.
اگر مادر باردار دچار بیماری کلامیدیا شود، این بیماری می تواند در هنگام زایمان به نوزاد او هم منتقل شود و نوزاد را درگیر کند به همین دلیل یکی از آزمایش های قبل از تولد، بررسی کلامیدیا است.
باکتری کلامیدیا می تواند از طریق تماس دهانی یا تناسلی با چشم ایجاد شود اما اصلا شایع نیست (ورم ملتحمه چشم، قرمزی، خارش، تورم غدد لنفاوی اطراف چشم، ترشحات مخاطی و حساسیت به نور یا فوتوفوبیا از علائم آن هستند. در صورتی که درمان نشود می تواند منجر به نابینایی شود. کلامیدیا در چشم به راحتی درمان می شود اما اگر درمان با تاخیر همراه باشد، می تواند باعث عفونت چشم و عوارض بیشتر شود. عفونت حاصل از کلامیدیا می تواند با دیگر عفونت های چشمی اشتباه گرفته شود برای مثال عفونت ناشی از آن مشابه علائم التهابی اولیه در تراخم است).
در صورتی ‌که فرد یک بار دچار بیماری کلامیدیا شده باشد و با موفقیت آن را درمان کرده باشد، باز هم احتمال ابتلای دوباره ی او به این بیماری وجود دارد.
مایع منی و ترشحات واژن راه های اصلی انتقال بیماری کلامیدیا محسوب می شوند پس تماس دهان به دهان باعث انتقال آن نمی شود. عطسه و سرفه، بوسیدن، در آغوش گرفتن، استفاده از لیوان مشترک، مصرف غذای مشترک، گرفتن دست و رفتن به دستشویی بعد از فرد مبتلا باعث انتقال باکتری به فرد سالم نخواهد شد.

علائم این بیماری چیست؟

کلامیدیا به عنوان یه عفونت خاموش محسوب می شود زیرا در اکثر مواقع، بیمار علامتی ندارد حتی هنگامی که علائم او بروز می کند معمولا شدید نیست. ممکن است بین ۱ هفته تا ۳ ماه بعد از رابطه جنسی محافظت نشده، فرد دچار علائم شود. گاهی اوقات هم ممکن است علائم بعد ۳ ماه ظاهر شود. با این حال ممکن است بیمار با علائمی از قبیل درد، سوزش و درد در هنگام ادرار کردن، درد در هنگام مقاربت و ترشحات غیرطبیعی از آلت تناسلی و واژن همراه باشد (علائم آن معمولا شبیه عفونت دهانه رحم و یا عفونت دستگاه ادراری است). البته که برخی از علائم در مردان و زنان متفاوت است که بررسی خواهند شد.
علائم بیماری کلامیدیا در مردان: اکثرا مردان پس از ابتلا علامتی ندارند یا هم متوجه علائم خود نمی شوند. اما برخی علائم که ممکن است فرد به آن دچار شود عبارت است از احساس سوزش در هنگام ادرار کردن، درد در بیضه ها و قسمت تحتانی شکم و ترشحات زرد و سبز از آلت تناسلی.
همچنین ممکن است فرد از ناحیه مقعد دچار بیماری کلامیدیا شود که با علائمی مانند درد و خونریزی همراه است.
برقراری رابطه جنسی دهانی هم می تواند باعث انتقال این باکتری از فرد مبتلا به سالم شود که در گلوی فرد رشد می کنند و با علائمی مانند گلودرد، سرفه و تب همراه است.
علائم بیماری کلامیدیا در زنان: معمولا چند هفته بعد از ابتلای فرد، علائم او ظاهر می شوند. برخی از علائم عبارتند از تب، احساس درد در هنگام برقراری رابطه جنسی (دیسپارونی)، سوزش ادرار، ترشحات سفید، زرد و خاکستری واژن که ممکن است بد بو باشد، درد در قسمت پایینی شکم، درد در هنگام ادرار کردن، قاعدگی های دردناک، خونریزی درفاصله بین دو قاعدگی و التهاب دهانه رحم.
در برخی موارد دیده شده است که عفونت تا لوله های فالوپ هم گسترش پیدا کرده است و بیماری التهابی لگن یا PID را ایجاد می کند که یکی از اورژانس های پزشکی محسوب می شود‌‌ و با تب، تهوع، درد شدید لگنی و خونریزی غیرطبیعی واژینال در فاصله بین دو قاعدگی همراه است.
در صورتی که زنان در قسمت رکتوم آلوده به کلامیدیا شوند احتمال دارد هیچ علامتی نداشته باشند.
همچنین می تواند دچار عفونت کلامیدیا در ناحیه گلو هم بشوند. در هر صورت بهتر است بیمار با مشاهده ی هر یک از این علائم به پزشک مراجعه کند.
این احتمال وجود دارد که فرد همزمان دچار چند بیماری مقاربتی(STI) شده باشد‌. یکی از این موارد، ابتلای همزمان به بیماری های کلامیدیا و سوزاک است. معمولا فاصله ی ابتلا تا شروع علائم در سوزاک طولانی تر از کلامیدیا است. علائم مشابه این دو بیماری، درد و سوزش در هنگام ادرار، ترشحات غیرطبیعی از آلت تناسلی و واژن، تورم در بیضه ها و کیسه بیضه و درد رکتوم است. هر دوی آن ها در صورتی که درمان نشوند می توانند باعث PID و مشکلات باروری شوند. کلامیدیا و سوزاک با کمک آنتی بیوتیک ها درمان می شوند و اگر درمان آن ها سریع انجام شود، منجر به عوارض طولانی مدت نمی شوند‌.

بیماری کلامیدیا در گلو چگونه است؟

یکی از روش های انتقال بیماری کلامیدیا از طریق رابطه جنسی دهانی است. در صورتی که فرد سالم با لب ها، دهان و زبان فرد بیمار تماس داشته باشد، بیماری به او منتقل می شود‌.
ممکن است فرد علیرغم ابتلا به باکتری کلامیدیا، هیچ علامتی نداشته باشد. گاهی اوقات هم ممکن است بیمار با علائمی مانند تب، سرفه، خشکی گلو و گلو درد همراه باشد.
هر چند که این بیماری قابل درمان است اما بهترین راه، پیشگیری از ابتلا به آن است.

علل ایجاد این بیماری چیست؟

کلامیدیا نوعی بیماری مقاربتی است که توسط گونه خاصی از باکتری کلامیدیا به نام کلامیدیا تراکوماتیس ایجاد می شود. این باکتری از طریق ترشحات واژن و یا مایع منی در طول رابطه جنسی محافظت نشده از فرد مبتلا به فرد سالم منتقل می شود.
به طور کلی میزان بروز عفونت در زنان بیشتر از مردان است (حدودا ۲ برابر). این روند در میزان بروز بیماری کلامیدیا هم دیده می شود و بیشتر مبتلایان را زنان تشکیل می دهند. همچنین روند ابتلا به این بیماری روز به روز در حال افزایش است.

بیماری کلامیدیا چگونه تشخیص داده می شود؟

در صورتی که فرد علامت دارد، بهتر است به پزشک مراجعه کند. پزشک با معاینه ی فیزیکی می تواند هر گونه مورد غیرعادی را بررسی کند. اصلی ترین روش تشخیص بیماری کلامیدیا در مردان، آزمایش ادرار و در زنان، سوآپ واژن است. در صورتی که احتمال عفونت در مقعد و گلو هم وجود داشته باشد، سوآپ این مناطق به تشخیص بیماری کمک می کند. سپس پزشک این سوآپ های تهیه شده را به آزمایشگاه می فرستد تا برای حضور یا عدم حضور باکتری کلامیدیا تراکوماتیس بررسی شوند‌‌. این روش nucleic acid amplification test یا NAAT نام دارد.همچنین در صورتی که فرد از لحاظ جنسی فعال است بهتر است که به طور منظم در زمینه ابتلا به باکتری کلامیدیا غربالگری شود.

درمان آن به چه صورت است؟

کلامیدیا به راحتی قابل درمان است و از آن جایی که عامل ایجادکننده آن باکتری است، با کمک آنتی بیوتیک ها درمان پذیر است.
دوز بالای آزیترومایسین در درمان بیماری کلامیدیا نقش موثری دارد. همچنین داکسی سایکلین هم می تواند به مدت یک هفته، دو بار در روز مصرف شود تا بهبودی مشاهده شود. پزشکان ممکن است از آنتی بیوتیک های دیگری نیز برای درمان کمک بگیرند. نکته مهم این است که بیمار حتی در صورت احساس بهبودی، دوره ی درمانی خود را با توجه به دوز و مدت زمان مصرف کامل کند تا مطمئن شود عفونت به طور کامل از بین رفته است. ۳ ماه بعد از اتمام آنتی بیوتیک ها فرد باید دوباره آزمایش بدهد تا از درمان کامل خود مطمئن شود. همچنین در طول این مدت، شریک جنسی فرد نیز باید درمان شود.
در مدت زمانی که فرد در حال درمان است، نباید رابطه جنسی داشته باشد. در صورتی که فرد بیماری خود را به طور کامل درمان کند و پس از مدتی دوباره در مواجهه با باکتری کلامیدیا قرار بگیرد، امکان ابتلای مجدد او وجود دارد (یکی از عوامل پیش آمدن این اتفاق، عدم درمان کامل شریک جنسی فرد است).
راه درمان اصلی بیماری کلامیدیا استفاده از آنتی بیوتیک است. برخی درمان های دیگر نیز می توانند در کاهش علائم نقش داشته باشند اما عفونت ایجاد شده را به طور کامل از بین نمی برند. هنگامی که این بیماری به صورت درمان نشده باقی بماند، عوارض طولانی مدتی مانند التهاب مزمن و مشکلات باروری ایجاد می کند.
برخی داروهای گیاهی در کاهش التهاب و تقویت سیستم ایمنی نقش دارند که ممکن است باعث بهبود بیماری کلامیدیا شوند اما بهتر است بیمار قبل از مصرف آن ها با پزشک خود مشورت کند.
هر چقدر فاصله ابتلا تا تشخیص و درمان بیماری کلامیدیا کوتاه تر باشد، بهتر است زیرا بدون ایجاد هیچ گونه عارضه ی پایداری بهبود می یابد. اما هر چقدر این فاصله طولانی تر شود، احتمال ایجاد مشکلات پایدار بیشتر می شود که در ادامه به برخی از این مشکلات اشاره خواهیم کرد.
PID در زنان یک بیماری دردناک است که اورژانس پزشکی محسوب می شود. عفونت در PID به رحم و تخمدان ها آسیب می رساند. همچنین ممکن است لوله های فالوپ زخمی شوند که این مورد منجر به ناباروری می شود. در هنگام زایمان هم این عفونت می تواند به نوزاد منتقل شود و باعث ذات الریه و عفونت چشم او شود که اگر درمان نشود منجر به کور شدن نوزاد می شود. احتمال حاملگی خارج رحم نیز در صورت ابتلای فرد به بیماری کلامیدیا افزایش می یابد. در این حالت تخمک بارور شده به جای اینکه در رحم قرار بگیرد، در لوله ی فالوپ کاشته می شود. این شکل حاملگی می تواند باعث پاره شدن لوله فالوپ شود که تهدید کننده حیات مادر است.
کلامیدیای درمان نشده در مردان نیز عوارضی در پیش دارد. یکی از این عوارض اپیدیدیمیت است (التهاب، تب، تورم و درد در اپیدیدیم و کیسه بیضه). عفونت می تواند به پروستات هم گسترش پیدا کند و باعث تب و لرز، ناراحتی و مقاربت دردناک، ادرار دردناک و کمر درد می شود. یکی دیگر از عوارض هم اورتریت کلامیدیال است.
همچنین می تواند باعث اورتریت غیرگنوکوکی (NGU) در مردان و زنان شود که همان عفونت مجرای ادرار است.
پس بهتر است بیمار هر چه سریع تر تحت درمان قرار بگیرد تا این عوارض احتمالی ایجاد نشوند.