مولوسکوم کنتاژیوزوم نوعی بیماری پوستی ویروسی است که به صورت پاپولهایی خارشدار در سطح پوست مشاهده میشود. این ویروس در تماس با پوست فرد دیگری که مبتلا به بیماری است، به فرد سالم منتقل میشود. همچنین استفاده از وسایل شخصی دیگران هم در انتقال آن نقش دارد. یکی دیگر از روشهای انتقال آن نیز برقراری رابطه جنسی میباشد. مولوسکوم کنتاژیوزوم بیشتر در کودکان دیده میشود. پزشک با معاینهی ضایعات بیمار به تشخیص آن میرسد. این بیماری درمان خاصی ندارد و به شکل خود به خودی بهبود مییابد. بهبودی کامل ممکن است ۱۲ ماه زمان ببرد، فقط در طی این مدت بیمار باید مراقب باشد که ویروسها از یک نقطه بدن به نقطه دیگری منتقل نشوند.
در ادامه به بررسی کاملتر مولوسکوم تناسلی خواهیم پرداخت:
- مولوسکوم کنتاژیوزوم چیست؟
- علل ایجاد آن چیست؟
- علائم مولوسکوم کنتاژیوزوم چیست؟
- راههای انتقال مولوسکوم کنتاژیوزوم به چه صورت است؟
- عوارض آن چیست؟
- ریسک فاکتورهای مولوسکوم کنتاژیوزوم چیست؟
- نحوهی تشخیص مولوسکوم کنتاژیوزوم چگونه است؟
- درمان مولوسکوم کنتاژیوزوم چگونه انجام میشود؟
- پیشگیری از ابتلا به آن چگونه است؟
مولوسکوم کنتاژیوزوم چیست؟
مولوسکوم کنتاژیوزوم نوعی عفونت پوستی مسری است که توسط ویروس مولوسکوم کنتاژیوزوم ایجاد میشود و باعث بروز پاپولهایی بر روی پوست میشود که ظاهری شبیه مروارید دارند. این بیماری باعث ایجاد یک سری برجستگیهای پوستی خوشخیم در لایههای بالایی پوست میشود. این برجستگیهای پوستی، بدون درد هستند. مولوسکوم کنتاژیوزوم نیاز به درمان خاصی ندارد و معمولاً جای زخم هم باقی نمیماند. ویروس در بدن افراد مختلف، تایمهای مختلفی میتواند باقی بماند برای همین از بین رفتن این برجستگیها تقریباً بین ۲ ماه تا ۴ سال زمان میبرد.
این بیماری از طریق تماس پوستی با فرد مبتلا به فرد سالم منتقل میشود. همچنین یکی دیگر از روشهای انتقال آن، لمس اشیای آلوده به ویروس مانند حوله، لباس و … است.
علل ایجاد آن چیست؟
این بیماری، نوعی آبلهی ویروسی است که از طریق ویروس مولوسکوم کنتاژیوزوم منتقل میشود که از خانوادهی پاکس ویروسها است. این ویروس در بین افراد مختلف، هنگامی که ضایعات قابل مشاهده هستند، منتقل میشود. همچنین ممکن است ویروس از یک ناحیهی بدن فرد مبتلا، به یک ناحیه دیگر هم منتقل شود.
آمار دقیقی از میزان ابتلا به این بیماری وجود ندارد زیرا این بیماری به شکل خود به خودی بهبود مییابد.
علائم مولوسکوم کنتاژیوزوم چیست؟
به طور معمول ۲ تا ۷ هفته طول میکشد که پس از اولین تماس با ویروس، علائم بروز کند. البته ممکن است در بعضی موارد پس از تماس با ویروس، فرد تا ۶ ماه علائم خاصی نداشته باشد.
در ابتدا یک برآمدگی وجود دارد اما در ادامه به دلیل خارش، ویروس پخش میشود و تعداد آنها افزایش مییابد و پوست اطراف، متورم میشود.
مولوسکوم کنتاژیوزوم به شکل تکی یا گروه چندتایی (حدوداً ۲۰ تایی) از برجستگیهای بدون درد دیده میشوند.
این ضایعات بسیار کوچک و جوش مانند (پاپولهایی با قطر ۲ تا ۵ میلیمتر) و براق هستند که در ابتدای بیماری سفت هستند اما به مرور زمان نرم میشوند. به رنگهای سفید، صورتی، بنفش یا به رنگ خود پوست دیده میشوند. به شکل یک گنبد برآمده هستند و در وسط آنها یک فرورفتگی قرار دارد. یک هستهی مرکزی دارند که با موادی شبیه موم پر شده است. در هر جایی از بدن مانند صورت، شکم و تنه، بازوها و پاها، قسمت داخلی ران و بر روی اندام تناسلی رشد میکنند (تنها جاهایی که اصلاً رشد نمیکنند، کف دست و کف پا است).
راههای انتقال مولوسکوم کنتاژیوزوم به چه صورت است؟
این ویروس تنها در زمانی که ضایعاتی را بر روی پوست ایجاد کرده است، قابل انتقال است. پس اگر فردی ضایعات قابل مشاهده نداشته باشد، نمیتواند ویروس را به دیگران منتقل کند.
راههای گوناگونی برای انتقال مولوسکوم کنتاژیوزوم وجود دارد که آنها را به ترتیب بررسی خواهیم کرد.
مورد اول تماس پوستی با فرد مبتلا به آن است. شما با لمس ضایعات در فردی دیگر، میتوانید به این بیماری مبتلا شوید. راه اصلی انتقال پوستی در کودکان از طریق بازی کردن با کودکان دیگر است اما معمولاً افراد با سن بالاتر آن را از طریق برقراری رابطه جنسی دریافت میکنند. همچنین انجام برخی ورزشها که در طی آن با پوست فرد دیگری تماس دارید (مانند کشتی) نیز میتواند باعث انتقال این بیماری شود.
اگر فرد مبتلا به مولوسکوم کنتاژیوزوم یک سطح را لمس کرده باشد (مانند حوله، لباس، اسباببازی و سایر وسایل) و شما هم آن سطح را لمس کنید، ویروس به شما منتقل خواهد شد. این ویروس بر روی سطوح، زنده باقی میماند.
به اشتراک گذاشتن وسایل ورزشی نیز یکی دیگر از روشهای انتقال آن است. این ویروس بر روی دستکش بیسبال، تشک کشتی، کلاه ایمنی و … باقی میماند و به راحتی از فرد مبتلا به فرد سالم منتقل میشود.
تحقیقات نشان دادهاند که ویروس بیشتر از طریق محیطهای مرطوب منتقل میشود (مانند کلاسهای شنای عمومی).
عوارض آن چیست؟
اکثر افراد مبتلا به مولوسکوم کنتاژیوزوم بدون استفاده از درمان خاصی، بهبود مییابند اما برخی افراد ممکن است درگیر عوارض خاصی شوند که عبارتند از:
- زرد زخم (یا ایمپتیگو، یک عفونت باکتریایی مسری است که باعث ایجاد زخم و تاول بر روی پوست خواهد شد. ظاهر آن با توجه به مرحله عفونت و محل درگیر شده در بدن متفاوت است. زرد زخم یک بیماری پوستی شایع است که توسط باکتریهای استافیلوکوک اورئوس و استافیلوکوک پیوژنز ایجاد میشود. در این بیماری لایهی بیرونی پوست یا اپیدرم آلوده میشود. اکثر اوقات صورت، دستها و پاها دچار این بیماری میشوند. این بیماری میتواند در هر سنی دیده شود اما بیشتر کودکان ۲ تا ۵ سال را تحت تاثیر قرار میدهد.)
- ورم ملتحمه (نوعی عفونت و تورم در ملتحمه چشم است. ملتحمه یک غشای نازک و شفاف است که بر روی سطح داخلی پلک قرار گرفته است و قسمت سفید چشم را میپوشاند. در این حالت، رگهای خونی ملتحمه ملتهب میشوند و همین باعث صورتی یا قرمز شدن چشم میشود.)
- اگزمای ثانویهی منتشر شده (که در اثر واکنش بیش از حد سیستم ایمنی نسبت به ویروس ایجاد میشود.)
- مولوسکوم سرایتی (اندازهی آن از حد معمولی بزرگتر است و غالباً بر روی صورت افرادی که دچار نقص ایمنی هستند ایجاد میشود.)
- اسکار ناگهانی (ظاهر آن حفرهدار است و ممکن است به شکل خود به خودی ایجاد شود و یا به دلیل جراحی برداشتن ضایعه رخ میدهد.)
ریسک فاکتورهای مولوسکوم کنتاژیوزوم چیست؟
مولوسکوم کنتاژیوزوم ممکن است در هر فردی مشاهده شود اما در برخی افراد احتمال ابتلا به آن بالاتر است. این افراد عبارتند از: کودکان ۱ تا ۱۰ سال، زندگی در مکانهای شلوغ و با افراد زیاد، اشخاصی که در مکانهایی با آب و هوای گرم و مرطوب زندگی میکنند، افرادی که سیستم ایمنی ضعیف دارند (به علت پیوند عضو، درمان سرطان و بیماریهایی مانند ابتلا به HIV)، افراد مبتلا به درماتیت آتوپیک (یک بیماری مزمن پوستی که شکلی از اگزما است و با بثورات پوسته پوسته و دارای خارش همراه است و پوست ملتهب میشود. علت دقیق ایجاد آن مشخص نیست اما احتمال میرود که تولید بیش از حد سلولهای ایمنی باعث این التهاب بشود. این بیماری از دوران کودکی شروع میشود و به شکل دورهای عود میکند) و اشخاصی که ورزشهایی انجام میدهند که ممکن است تماس با فرد دیگری داشته باشند (مثل کشتی).
اگر تا به حال یک بار مبتلا به مولوسکوم کنتاژیوزوم شدهاید، باز هم امکان دارد دوباره به آن مبتلا شوید (یک بار ابتلای شما به این بیماری، از ابتلای دوباره جلوگیری نخواهد کرد).
نحوهی تشخیص مولوسکوم کنتاژیوزوم چگونه است؟
مولوسکوم کنتاژیوزوم ظاهر مشخصی دارد، برای همین پزشک با معاینهی شما میتواند به راحتی آن را تشخیص بدهد.
همچنین تشخیص قطعی آن با انجام بیوپسی صورت میگیرد.
هرگاه شما برای چند روز بثورات پوستی داشتید که بهبود نمییافتند حتماً به پزشک مراجعه کنید تا شما را معاینه کند. هر چند که مولوسکوم کنتاژیوزوم درمان خاصی ندارد، اما بهتر است تشخیص داده شود. برای تشخیص آن باید بیماریهایی مانند سرطان پوست، آبله مرغان و زگیل رد شوند.
درمان مولوسکوم کنتاژیوزوم چگونه انجام میشود؟
در اکثر اوقات اگر فرد یک سیستم ایمنی سالم و قوی داشته باشد، بدون درمان خاصی، مولوسکوم کنتاژیوزوم بهبود مییابد.
اما برخی شرایط خاص در مولوسکوم کنتاژیوزوم نیاز به درمان دارد. اگر ضایعات بزرگ باشند یا بر روی صورت و گردن رشد کرده باشند، فرد یک بیماری زمینهای داشته باشد (برای مثال برخی عوارض پوستی مانند درماتیت آتوپیک)، در زمینهی انتشار ویروس نگرانی داشته باشد، سیستم ایمنی وی تضعیف شده باشد و اگر زخم در ناحیهی تناسلی (واژن، آلت تناسلی و مقعد) دیده شود نیاز به درمان است.
روشهای درمانی که پزشک میتواند برای حذف پاپولها از آنها کمک بگیرد عبارتند از: کرایوتراپی (انجماد ضایعات با نیتروژن مایع)، Curettage (که در آن پزشک برآمدگیها را سوراخ میکند و با یک ابزار کوچک آن را از روی پوست میخراشد)، لیزر (برای رفع برآمدگیهای حاصل از این بیماری کاربرد دارد) و درمان موضعی (استفاده از کرمهایی که حاوی مواد شیمیایی یا اسید هستند و باعث لایهبرداری از لایههای بالایی پوست میشود. این کرمها از موادی مانند ید، سالیسیلیک اسید، هیدروکسید پتاسیم، بنزوئیل پر اکسید، ترتینوئین، کانتاریدین [مادهای تاولزا] و ایمیکیمود [باعث ایجاد تغییر در سلولهای T میشود اما استفاده از آن در کودکان توصیه نمیشود زیرا اثربخشی ندارد و با عوارض جانبی زیادی همراه است] تشکیل شدهاند).
درمان عفونت در کودکان با مصرف سایمتیدین خوراکی انجام میشود.
برخی از این روشها نیاز به بیهوشی دارند. برخی دیگر نیز ممکن است دردناک باشند و یک رد زخم ایجاد کنند. برای درمان برآمدگیها احتمالاً به بیش از یک جلسه درمان نیاز است. اگر بیمار برآمدگیهای بزرگی داشته باشد، نیاز است که هر ۳ تا ۶ هفته یکبار به پزشک مراجعه کرده و به درمان بپردازد تا زمانی که این برآمدگیها به طور کامل از بین بروند.
گاهی اوقات ممکن است با از بین رفتن برآمدگیهای قدیمی، برآمدگیهای جدید ایجاد شوند.
قبل از این که تحت درمان قرار بگیرید حتماً دربارهی شرایط خود با پزشک صحبت کنید. اگر باردار هستید و یا در دوران شیردهی قرار دارید لازم است با پزشک در مورد مصرف داروها مشورت کنید. برای مثال کرم پودوفیلوتوکسین ترکیباتی ایجاد میکند که برای جنین سمی محسوب میشود.
اگر فردی مبتلا به HIV باشد و در ادامه مبتلا به مولوسکوم کنتاژیوزوم هم بشود، درمان ضد رتروویروسی (ART) بهترین درمان است زیرا علیرغم تقویت سیستم ایمنی در مبارزه با ویروسها هم نقش دارد (در این بیماران اندازهی ضایعات از حد طبیعی بزرگتر است).
حتماً توجه داشته باشید، قبل از شروع هرگونه اقدام درمانی حتماً با پزشک مشورت کرده و بهترین راه را انتخاب کنید. همچنین تمامی داروهای مصرفی خود را به پزشک اطلاع بدهید تا تداخل دارویی صورت نگیرد. دربارهی عوارض جانبی داروی تجویز شده برای درمان خود هم اطلاعات کسب کنید.
در افراد دارای سیستم ایمنی سالم مولوسکوم کنتاژیوزوم در حدود ۶ تا ۱۲ ماه زمان میبرد تا بدون برجای گذاشتن رد زخم بهبود یابد. در برخی افراد که دارای مشکلات سیستم ایمنی هستند، این عفونت بیشتر طول میکشد. هنگامی که ضایعات به طور کامل از بین بروند، دیگر ویروسی در بدن شما وجود ندارد.
پیشگیری از ابتلا به آن چگونه است؟
بهترین راه جلوگیری از ابتلا به مولوسکوم کنتاژیوزوم این است که از دست زدن به ضایعات فرد دیگر خودداری کنید.
وسایل شخصی خود را به اشتراک نگذارید. سعی کنید همیشه دستهای خود را به خوبی بشویید و روش صحیح شستشوی دست را به کودکان خود نیز بیاموزید. از دست زدن به برجستگیهای پوستی مشکوک خود بپرهیزید. روی برجستگیها را بپوشانید تا ویروس به بقیه نقاط بدن منتقل نشود. در صورت بروز مولوسکوم کنتاژیوزوم در ناحیه تناسلی، از برقراری رابطه جنسی خودداری کنید.
